Zapraszamy do lektury nowego zeszytu „Postępów Techniki Jądrowej” (1/2018)

Szanowni Państwo,
O opóźnieniach decyzji w sprawie realizacji Polskiego Programu Energetyki Jądrowej pisaliśmy na łamach PTJ wielokrotnie. Przytaczaliśmy zapewnienia urzędników państwowych wysokiego szczebla o tym, że do końca ubiegłego roku zapadną decyzje polskiego rządu w sprawie przyszłości energetyki jądrowej w naszym kraju. Jest koniec marca 2018 r. O ile nam wiadomo, żadne media nie doniosły o uchwale Rady Ministrów w sprawie aktualizacji i realizacji Polskiego Programu Energetyki Jądrowej. A zatem — decyzja o budowie elektrowni jądrowej w Polsce wciąż nie zapadła. Jest jednak wydarzenie, o którym warto napisać. Pojawił się dokument, który wywołał ogromne zainteresowanie nie tylko polskich, lecz także zagranicznych mediów. Chodzi o raport Naczelnej Izby Kontroli zatytułowany „Realizacja Programu polskiej energetyki jądrowej”, podpisany przez Prezesa NIK 26 lutego 2018 r., upowszechniony przez portale energetyczne (m.in. Biznes Alert) 26 marca br. Oto fragment podsumowania tego raportu opublikowanego przez wspomniany portal Biznes Alert.
„Planowane w Programie zakończenie budowy i uruchomienie pierwszego bloku pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce do końca 2024 r. jest nierealne. Zaawansowanie prac wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo uruchomienia jej dopiero po 2030 r.
NIK wskazuje na brak realizacji zasadniczych zadań określonych w PPEJ, związanych z przygotowaniem budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Ministrowie Gospodarki, a następnie Energii (w latach 2014-2017) posiadając wystarczające argumenty za rozwojem energetyki jądrowej nie kierowali wniosków do Rady Ministrów o podjęcie strategicznych decyzji w sprawie uruchomienia inwestycji budowy elektrowni jądrowej. Konsekwencją ponad pięcioletniego opóźnienia w budowie i uruchomieniu elektrowni jądrowej mogą być duże koszty dla gospodarki naszego kraju związane z koniecznością zakupu uprawnień do emisji CO2. W zależności od scenariusza szacowane są one na 1,5 mld zł do nawet 2,6 mld zł”. Oczywiście na raport NIK-u zareagowało Ministerstwo Energii. W swej odpowiedzi, której pełne przytoczenie przekracza ramy tego tekstu ME stwierdza: „Obarczenie ME całkowitą odpowiedzialnością za powstałe opóźnienia w realizacji PPEJ oraz negatywna ocena NIK są w ocenie Ministerstwa Energii nieuzasadnione”. Do raportu NIK wrócimy zapewne w publikacjach w następnych numerach PTJ. Teraz omówimy pokrótce bieżący numer kwartalnika.
Nasz czołowy ekspert z zakresu energetyki jądrowej dr Andrzej Mikulski jest autorem trzech artykułów publikowanych w bieżącym numerze PTJ. Wszystkie dotyczą właśnie energetyki jądrowej. Pierwszy tekst przedstawia przegląd zmian w energetyce jądrowej na świecie w latach 2015-2017 z dokładniejszym omówieniem działań podejmowanych w zakresie programu energetyki jądrowej w Polsce. Drugi poświęcony jest omówieniu Raportu Zespołu ds. analizy i przygotowania warunków do wdrożenia wysokotemperaturowych reaktorów jądrowych Ministerstwa Energii, który rekomenduje rozpoczęcie przygotowań do wykorzystania reaktorów wysokotemperaturowych chłodzonych gazem (HTGR), do produkcji ciepła technologicznego w przemyśle. Kolejny tekst dr. Mikulskiego ma charakter artykułu dyskusyjnego i zawiera omówienie trzech możliwych scenariuszy rozwoju energetyki jądrowej w Polsce: duże bloki energetyczne, reaktory wysokotemperaturowe i zintegrowane bloki wodno-ciśnieniowe. W zakończeniu artykułu dr Mikulski pisze: „Chciałbym, by wizja tych trzech kierunków stała się podstawą dyskusji, by spotkały się one z rzeczowymi argumentami za i przeciw, a nie zniknęły w szumie informacyjnym o ogólnych problemach energetyki w Polsce. Jeśli niemożliwa okaże się ich równoległa realizacja oczywiście w trzech różnych horyzontach czasowych, to należy wybrać dwa lub nawet jeden kierunek i przystąpić do jego energicznej realizacji”.
Rok 2017 był rokiem jubileuszy. Z różnych powodów nie udało nam się odnotować ważnego jubileuszu: 60-lecia działalności Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej. Dlatego dwa pierwsze teksty w tym numerze poświęcamy właśnie CLOR-owi. Redaktor Marek Bielski prezentuje zapis swojej rozmowy z dyrektorem Pawłem Krajewskim, w której omawiane są zagadnienia związane z pracą badawczą i operacyjną CLOR na przestrzeni lat 1957-2017. Druga publikacja jest wyborem fragmentów wspomnień prof. Jerzego Peńsko, pierwszego dyrektora CLOR.
Kolejne artykuły – a jest ich tym razem wyjątkowo dużo – dotyczą jednej z metod finansowania projektów inwestycyjnych w energetyce jądrowej (autorzy Łukasz Sawicki, Bożena Horbaczewska), pracy reaktora badawczego MARIA (autor Andrzej Gołąb), historii i aktualnej działalności Państwowej Agencji Atomistyki (Andrzej Furtek) oraz ciemnej materii.
Jak zawsze w części naszego periodyku, w której zamieszczamy doniesienia z kraju i z zagranicy (i inne materiały) znajdą nasi Czytelnicy wiele naprawdę ciekawych informacji. Wojciech Głuszewski przygotował obszerne sprawozdanie z konferencji zorganizowanej z okazji 60. lat pracy w IBJ/IChTJ prof. dr. hab. Rajmunda S. Dybczyńskiego. Małgorzata Sobieszczak Marciniak jest autorką recenzji o nowej sztuce teatralnej zatytułowanej: „Skłodowska. Radium girl”. W dziale „Doniesienia ze świata” piszemy o możliwościach współpracy polskich organizacji i instytucji naukowych ze Wspólnym Centrum Badawczym Komisji Europejskiej Naszym Czytelnikom bardzo polecam omówienie książki pod tytułem „Polska atomistyka”, której jestem współautorem. Ta obszerna publikacja jest zbiorem esejów opisujących historię badań naukowych powiązanych z fizyką i techniką jądrową prowadzonych przez polskich uczonych od początków XX wieku. Opracowanie powstało z inicjatywy Departamentu Energii Jądrowej Ministerstwa Energii.
Zeszyt 1/2018 zamykają teksty wspomnieniowe poświęcone zmarłym niedawno osobom, a wśród nich wybitnemu fizykowi prof. Januszowi Mice, dr hab. Hannie Ambroż oraz pani Barbarze Andrzejak. Warto przypomnieć, że pani Basia była w latach 90. sekretarzem redakcji naszego czasopisma.
Życzę naszym Czytelnikom wszystkiego, co dla nich dobre i pomyślne, a dla wszystkich Polaków pozytywnej decyzji Rządu w sprawie budowy elektrowni jądrowej.

Redaktor naczelny
Stanisław Latek