Zapraszamy do lektury nowego zeszytu „Postępów Techniki Jądrowej” (1/2020)

Szanowni Państwo,
Piszę ten tekst 20 marca br. kilka dni temu media przytoczyły następującą wypowiedź pełnomocnika rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej Piotra Naimskiego. „Decyzje w sprawie wyboru partnera w realizacji polskiego programu budowy energetyki nuklearnej powinny zapaść w ciągu najbliższych 10-12 miesięcy. Decyzje dotyczyć będą wyboru technologii, lokalizacji, ale przede wszystkim wyboru partnera, dlatego, że my potrzebujemy partnera dla tego programu, który będzie z nami budował te elektrownie, będzie z nami w fazie ich eksploatacji i pozostanie z nami aż do końca ich istnienia”- mówił minister. Są to ważne słowa. Jednak sytuacja wynikająca z epidemii koronawirusa jest bardzo trudna i złożona. „Polski rząd działa, zakładając kilka scenariuszy w związku z koronawirusem. Realistyczno-pesymistyczny to powrót do normalnego funkcjonowania po świętach wielkanocnych, ale trzeba się przygotować także na scenariusze trudniejsze. Nawet najgorszy, który zakłada rząd brytyjski, czyli trwanie epidemii do wiosny 2021 r.” – mówi Jarosław Gowin na antenie Polskiego Radia 24. Polski program energetyki jądrowej nie jest w obecnej sytuacji szczególnie ważny. Mimo to jako redakcja czasopisma poświęconego problematyce jądrowej zamierzamy nadal publikować artykuły i doniesienia dotyczące szeroko rozumianej nukleoniki.
Pierwszy artykuł w bieżącym numerze dotyczy często obecnie dyskutowanej kwestii: jakie reaktory powinny być budowane w Polsce. Tytuł artykułu: „Program polskiej energetyki jądrowej: duże reaktory energetyczne czy małe modułowe reaktory?” Odpowiedź autora dr. Józefa Sobolewskiego na pytanie sformułowane w tytule jest następująca: W polskich warunkach osoby sugerujące wstrzymanie programu jądrowego opartego o generację 3+ i poczekanie na nieistniejące jeszcze skomercjalizowane rozwiązania oparte o SMR, są tak naprawdę przeciwnikami wdrożenia energetyki jądrowej w Polsce.
„Praca reaktora badawczego Maria w 2019 roku” – taki jest tytuł kolejnego artykułu w niniejszym numerze PTJ. Jego autorem jest Ireneusz Owsianko. W artykule opisano parametry techniczne reaktora i charakterystykę jego pracy w 2019 r. Warto zauważyć, że w ramach upowszechniania wiedzy o atomistyce w 2019 r., reaktor MARIA zwiedziło około 5500 uczniów szkół średnich i studentów uczelni wyższych z terenu całej Polski oraz około 500 osób w czasie dni otwartych zorganizowanych w październiku 2019 roku.
Trzeci, dość obszerny artykuł opisuje energetykę jądrową w Rosji, a w szczególności zaangażowanie Federacji Rosyjskiej w zagraniczne projekty jądrowe. Rosja jest w tej chwili największym eksporterem technologii jądrowych na świecie. Kluczowym rosyjskim graczem w tej dziedzinie jest korporacja ROSATOM. Artykuł przybliża zagadnienie rosyjskiej dominacji w dziedzinie eksportu technologii jądrowych z punktu widzenia dozoru jądrowego i zarządzania korporacją. Autorem opracowania o rosyjskich zagranicznych projektach jądrowych jest Piotr Leśny.
Dr Krzysztof Rzymkowski, sekretarz generalny SEREN-u i stały autor tekstów w naszym kwartalniku tym razem publikuje tekst „Badania nieniszczące – weryfikacja materiałów jądrowych”. Zadaniem Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej jest kontrola wypełniania warunków Traktatu o Nierozprzestrzenianiu Broni Jądrowej, przez sygnatariuszy układu. Realizacja tego celu jest osiągana przez długoterminowe, okresowe sprawdzanie, czy nie nastąpiło przesunięcie materiałów jądrowych z zastosowań pokojowych do militarnych umożliwiające wytworzenie jądrowych urządzeń wybuchowych. Potwierdzenie deklarowanych informacji uzyskuje się poprzez dokonywanie w czasie inspekcji rożnego rodzaju pomiarów tzw. badań nieniszczących (non – destructive analysis – NDA). Szczegóły w omawianym artykule.

Ostatni tekst w części artykułowej niniejszego numeru poświęcony jest Marii Skłodowskiej-Curie. Autor, prof. Tomasz Goworek pisze w streszczeniu: „W artykule MARIA SKŁODOWSKA-CURIE – SUPLEMENT BIOGRAFII można wyróżnić dwa tematy: Pierwszy to próba innego spojrzenia na znane fakty z jej biografii: – starania o członkostwo Akademii Nauk (nie antyfeminizm, a raczej ksenofobia), – francuska wojskowa służba radiologiczna (poziom techniczny a zastosowania praktyczne), – cena radu (rola rynku). Drugi temat to przedstawienie nieznanych lub mało znanych, faktów z życiorysu Marii.
Drugą część omawianego zeszytu PTJ otwiera informacja przygotowana przez Dorotę Korniszewską zawierająca analizę uczestnictwa Polski w programie EURATOM-FISSION. Warto wiedzieć, że Instytut Chemii i Techniki Jądrowej zajmuje drugie miejsce (po NCBJ) wśród polskich organizacji najaktywniejszych w poszukiwaniu i pozyskiwaniu funduszy z programu H2020 Euratom Fission.
Niżej podpisany uczestniczył w uroczystości wręczenia polsko-francuskiej nagrody naukowej im. Marii Skłodowskiej i Pierre’a Curie. Relacja publikowana jest w dziale „Doniesienia z kraju”.
Stowarzyszenie Inspektorów Ochrony Radiologicznej zorganizowało w Poznaniu konferencję na temat ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r., o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. poz. 1593). Celem spotkania było odpowiedzenie na pytanie, co zmienią nowe uregulowania w pracy inspektorów ochrony radiologicznej? Szczegóły znajdą Państwo w relacji z wydarzenia przygotowanej przez Wojciecha Głuszewskiego i Marię Kubicką.
Kolejne doniesienia dotyczą, między innymi, XV Szkoły Sterylizacji i Mikrobiologicznej Dekontaminacji Radiacyjnej oraz V Polsko-Francuskiego Forum Nauki i Innowacji.
Wśród doniesień ze świata znajdą Państwo informację o 6th Central & Eastern Europe Nuclear Industry Congress 2020. W Kongresie tym brał udział dyrektor IChTJ prof. Andrzej Chmielewski.

W części kwartalnika poświęconej prezentacji ważnych wydarzeń publikujemy wzruszający list seniora atomisty, docenta Tadeusza Musiałowicza oraz relację dra Andrzeja Mikulskiego z debaty w Sejmie.
W dziale „Informacje o książce” Krzysztof Rzymkowski omawia ważną i ciekawą książkę „Energia dla klimatu”.

Podobnie jak w niemal każdym numerze naszego czasopisma publikujemy informacje/wspomnienia o Zmarłych. Tym razem wspominamy Andrzeja Furtka, wieloletniego pracownika PAA oraz prof. Zbigniewa Szota wybitnego radiobiochemika.
Tak jak poprzednio życzę Państwu — po ciepłej jesieni i zimie — pięknej, zielonej, wiosny, która spowodowałaby … odejście koronawirusa!

Redaktor naczelny
Stanisław Latek