Zapraszamy do lektury nowego zeszytu „Postępów Techniki Jądrowej” (3/2020)

Szanowni Państwo,
Pisząc swoje wstępne teksty do poszczególnych numerów naszego czasopisma, staram się komentować wydarzenia, lub wypowiedzi polityków na temat przyszłości energetyki jądrowej w Polsce. W poprzednim numerze przytoczyłem wypowiedzi pełnomocnika rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej Piotra Naimskiego oraz prezesa PGE Wojciecha Dąbrowskiego. Przytoczone wypowiedzi nie były optymistyczne.
W tym numerze informujemy o wydarzeniu bardziej optymistycznym. Otóż 6 sierpnia 2020 r. Ministerstwo Klimatu skierowało do konsultacji publicznych projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie aktualizacji wieloletniego „Programu polskiej energetyki jądrowej”. Uwagi do dokumentu można było zgłaszać do 21 sierpnia br. Jak podkreślają autorzy dokumentu, celem „Programu polskiej energetyki jądrowej” (PPEJ) jest budowa w Polsce od 6 do 9 GWe zainstalowanej mocy jądrowej w oparciu o sprawdzone, wielkoskalowe, wodne ciśnieniowe reaktory jądrowe generacji III i III+.
Wewnątrz numeru znajdą Państwo obszerne fragmenty wprowadzenia do znowelizowanej wersji PPEJ oraz omówienie polemiki na temat zaktualizowanego PPEJ pomiędzy prof. Akademii Górniczo-Hutniczej Ludwikiem Pieńkowskim i prezesem Obywatelskiego Ruchu na rzecz Energetyki Jądrowej Jerzym Lipką.
Pierwszy artykuł w bieżącym numerze dotyczy energetyki jądrowej w Indiach. Indie, a właściwie Republika Indii jest w tej chwili jednym z najszybciej rozwijających pokojowy program energetyki jądrowej krajów na świecie. Obecnie indyjskie inwestycje w tej dziedzinie są porównywalne do tych w Chinach, choć najprawdopodobniej jeszcze ich nie przewyższyły. Jest to ciekawy program jądrowy, z interesującą strategią wyboru technologii jądrowych. Autorem omawianego artykułu jest Piotr Leśny, który wcześniej opublikował w naszym czasopiśmie teksty zatytułowane: „Atomowa Australia”, „Energetyka jądrowa…po chińsku” oraz „Rosja poza granicami…”.
Kolejny artykuł zatytułowany „Zaawansowane technologie detekcji promieniowania jonizującego w urządzeniach przenośnych” przygotował dla nas dr Andrzej Nowicki. W tekście artykułu zasygnalizowano aktualne tendencje w konstrukcji przenośnych urządzeń do pomiaru promieniowania jonizującego pozwalające na miniaturyzację detektorów przy równoczesnym zwiększeniu ich możliwości pomiarowych.
„System zabezpieczeń w reaktorach badawczych” to tytuł artykułu naszego stałego autora Krzysztofa Rzymkowskiego. Warto zwrócić uwagę na ważną konkluzję artykułu, która brzmi: „W opracowaniu przedstawiono »klasyczne« rozwiązania systemu zabezpieczeń stosowane obecnie w reaktorach badawczych. Ponieważ testowane są zupełnie nowe propozycje budowy reaktorów, muszą być opracowywane nowe i dokładniejsze metody weryfikacji dla na razie rzadkich rozwiązań, jak np. reaktorów z rdzeniem kulowym, reaktorów z ciekłymi solami, czy dla projektowanych reaktorów modularnych”.
Artykuł zatytułowany „ARC-NUCLÉART 50 lat radiacyjnej konserwacji obiektów o znaczeniu historycznym” powstał z okazji 50 rocznicy utworzenia radiacyjnego laboratorium badawczego i profesjonalnej pracowni konserwacji dzieł sztuki ARC-NucleArt (Atelier de Recherche et de Conservation Nucléart). Jego autorami są pracownicy ARC-NucleArt oraz dr Wojciech Głuszewski.

Prof. Ludwik Dobrzyński przygotował dla nas bardzo aktualny tekst: „COVID-19 a niewielkie dawki promieniowania jonizującego”. Jak wiadomo COVID-19 jest, jak dotąd, chorobą, na którą nie mamy lekarstwa ani szczepionek. Pan Profesor pisze w streszczeniu: „Niniejsza praca sugeruje, że w sytuacji beznadziejności, gdy umiera wielu ludzi, warto sięgnąć do metod sprawdzonych kilkadziesiąt lat temu, a mianowicie użycia niskich dawek promieniowania jonizującego. Pierwsze doświadczenia kliniczne są zachęcające.”
Ostatni tekst w części artykułowej bieżącego numeru opisuje „Kontakty Jana Pawła II z fizykami”. Nasza współpracowniczka z Krakowa, Małgorzata Nowina Konopka, w setną rocznicę urodzin św. Jana Pawła II przypomina początki jego działalności duszpasterskiej wśród krakowskich studentów i młodych fizyków. Wycieczki narciarskie i piesze w góry, spotkania w domach prywatnych, a przede wszystkim dyskusje filozoficzne stanowiły dla uczestników tych wydarzeń niezatarte przeżycie. Ich kontynuacja w formie seminariów zatytułowanych Nauka – Religia – Dzieje była czymś absolutnie niezwykłym nie tylko dla poszczególnych osób, ale na skalę wielkich problemów decydujących o specyfice ludzkiej kultury. Artykuł ilustrowany jest wieloma zdjęciami. Zachęcam też do obejrzenia zdjęć na okładce naszego czasopisma.
W dalszej części numeru znajdą Państwo relację ze spotkania naukowców IChTJ z Janem Pawłem II, które miało miejsce w Watykanie w roku 1988.
Jednak część informacyjną numeru otwiera tekst o historii konferencji NUTECH. W tym roku, w dniach 4-7 października, po raz piąty organizowana jest międzynarodowa konferencja NUTECH: „Recent development and applications of nuclear technologies”. Kontynuuje ona krajowe sympozja „Technika jądrowa w przemyśle, medycynie, rolnictwie i ochronie środowiska”. Pierwsze spotkanie zostało zorganizowane 60 lat temu w dniach 8-12 czerwca w Rogowie. Był to okres burzliwego rozwoju technik jądrowych na świecie. Intensywnie badano możliwości praktycznego wykorzystania energii nuklearnej w energetyce i poza nią. O tegorocznej konferencji szczegółowiej napisano w odrębnym tekście.
Kolejne doniesienia dotyczą aktualizacji Polskiego Programu Energetyki Jądrowej.
Jako doniesienie ze świata znajdą Państwo fragment tekstu z blogu amerykańskiego sekretarza ds. energii z dnia 21 sierpnia br. na temat niezależności energetycznej USA. „Aby zabezpieczyć korzyści gospodarcze i bezpieczeństwo energetyczne, Stany Zjednoczone muszą przodować w dziedzinie innowacji jądrowych”, pisze Dan Brouillette.
W części kwartalnika poświęconej prezentacji istotnych z naszego punktu widzenia wydarzeń publikujemy informację o zakończeniu naszej – PTJ-tu – kilkudziesięcioletniej współpracy z dr. Edwardem Rurarzem.
Nasz nowy felietonista Marek Bielski tym razem podejmuje modny temat – duży, czy mały atom dla Polski.
Podobnie jak w poprzednich numerach naszego czasopisma publikujemy informacje/wspomnienia o Zmarłych. Tym razem wspominamy pana prof. Adama Strzałkowskiego oraz mojego bliskiego Kolegę, fizyka, działacza społecznego i polityka – Henryka Wujca.
Na koniec jak co kwartał, moje życzenia. Po pięknym wręcz upalnym lecie, życzę spokojnej, złotej jesieni. I oby nie dokuczał nam koronawirus!

Redaktor naczelny
Stanisław Latek