Zapraszamy do lektury nowego zeszytu „Postępów Techniki Jądrowej” (2/2021)

Szanowni Państwo,
W poprzednim numerze PTJ odnotowaliśmy ważny jubileusz: 60-lecie powstania Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych (KSOP) znajdującego się w Różanie nad Narwią (90 km od Warszawy). Rocznicy powstania składowiska poświęcona jest znaczna część bieżącego numeru PTJ.

Numer otwiera wywiad redakcji z burmistrzem Różana p. Piotrem Świderskim. A oto niektóre pytania zadane Panu Burmistrzowi:
1. Jak na sytuację finansową Gminy Różan wpływa obecność na jej terenie Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych?
2. Jak według Pana zmieniła się na przestrzeni lat opinia społeczeństwa na temat obecności na terenie Różana Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych?
3. Czy dotychczasowa współpraca Gminy Różan i ZUOP jest efektywna? Czy należy coś zmienić?

Odpowiedzi na te i inne pytania znajdą Czytelnicy na pierwszych stronach naszego czasopisma. Ja zwracam uwagę na odpowiedź na ostatnie pytanie. Oto jak ocenia Pan Burmistrz współpracę Gminy Różan z ZUOP-em: „Współpraca Gminy Różan z ZUOP jest wzorowa i ma wieloletnie tradycje. Od prawie trzech dekad przy Radzie Miejskiej działa Komisja Ochrony Radiologicznej. Każdy kolejny burmistrz, nie wyłączając mnie, miał i ma doskonałe kontakty z kierownictwem Zakładu. Wypracowaliśmy system wzajemnych relacji, który zbudowany na zaufaniu sprawdza się bez względu na okoliczności zewnętrzne. To budujące i nie widzę konieczności zmian”.

„60 lat postępowania z odpadami promieniotwórczymi w Polsce”. Taki jest tytuł artykułu dyrektora Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych Krzysztofa Madaja. W artykule przedstawiono historię powstania Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych, źródła i rodzaje odpadów promieniotwórczych powstających w Polsce, kryteria ich podziału i klasyfikacji oraz podstawowe zasady postępowania z nimi”.

Kolejny artykuł również dotyczy odpadów. Prof. Grażyna Zakrzewska-Kołtuniewicz przygotowała obszerny artykuł pod tytułem: ”Rozwój metod postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym – prace badawczo-rozwojowe w IChTJ”.

W podsumowaniu artykułu autorka pisze: „Rozwiązanie problemu bezpiecznego zagospodarowania odpadów promieniotwórczych wydaje się obecnie kluczowe dla szerokiego wykorzystania reaktorów jądrowych, jako głównego bezemisyjnego, trwałego i niezawodnego źródła energii. Prawidłowa informacja i komunikacja społeczna może ułatwić realizację projektów jądrowych i wypracować konsens wokół tak kontrowersyjnych obiektów, jak składowiska geologiczne. Udział nauki w rozwijaniu nowych technologii efektywnego przetwarzania i bezpiecznego składowania odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego połączone z włączaniem ekspertów do debaty publicznej wydaje się jedynym właściwym podejściem i gwarancją powodzenia programów jądrowych”.

O nieznanych Polakach uczestniczących w projekcie Manhattan piszą Anna Kawalec i Łukasz Sawicki. Amerykański Projekt Manhattan był jednym z największych na świecie programów badawczych przemysłu zbrojeniowego. Niestety w Polsce brak jest świadomości, nie tylko powszechnej, ale również w środowisku atomistycznym, że oprócz Józefa Rotblata i Stanisława Ulama, istotny wkład do Projektu wnieśli również trzej inni Polacy, a dokładniej potomkowie polskich emigrantów. Sylwetki tych nieznanych naukowców przedstawiono w artykule.

Ostatni tekst w części artykułowej czasopisma zatytułowany jest: Modelowanie biofizyczne popromiennego efektu sąsiedztwa – część I. Autorami artykułu są Paweł Wysocki, Krzysztof W. Fornalski.

W części informacyjnej numeru znajdą Państwo kilkanaście doniesień oraz informacji o wydarzeniach, które warto przeczytać.

Pierwsze doniesienie dotyczy podpisania ważnej umowy, a mianowicie: Narodowe Centrum Badań Jądrowych oraz Ministerstwo Edukacji i Nauki podpisały umowę na realizację kolejnej partii prac projektowych wysokotemperaturowego reaktora chłodzonego gazem (ang. High Temperature Gas cooled Reactor, HTGR). W wydarzeniu, które odbyło się 12 maja 2021 r. w Otwocku-Świerku, uczestniczyli minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek, minister klimatu i środowiska Michał Kurtyka oraz dyrektor Narodowego Centrum Badań Jądrowych Krzysztof Kurek.

Inne ważne doniesienie krajowe dotyczy Zjazdu PTN. Otóż 17 kwietnia 2021 r. odbył się XV Zjazd Polskiego Towarzystwa Nukleonicznego. W związku z ograniczeniami wywołanymi epidemią koronawirusa COVID-19, przeprowadzono go w trybie telekonferencji zorganizowanej przez Instytut Chemii i Techniki Jądrowej. Zjazd otworzyła prezentacja kończącej drugą kadencję prezes PTN prof. dr hab. Grażyny Zakrzewskiej-Kołtuniewicz. Przypomniała ona najważniejsze wydarzenia ostatnich lat działalności organizacji. Zjazd udzielił absolutorium ustępującemu zarządowi. Następnie odbyły się wybory władz PTN. Prezesem na kolejną kadencję został Marek Rabiński. Wiceprezesami wybrano: Agnieszkę Korgul i Grażynę Zakrzewską-Kołtuniewicz. Funkcje Sekretarza Generalnego powierzono Pawłowi Gajdzie. Skarbnikiem ponownie została Dagmara Chmielewska-Śmietanko. W skład Zarządu Głównego weszli ponadto: Andrzej G. Chmielewski, Andrzej Cholerzyński, Wojciech Głuszewski, Andrzej Mikulski, Agnieszka Miśkiewicz, Krzysztof Rzymowski, Jan Składzień.

Spośród doniesień z zagranicy, które szczególnie polecam naszym Czytelnikom jest informacja o tym, że rozpoczynają się prace nad tunelem pierwszej ostatecznej utylizacji w fińskim składowisku zużytego paliwa.

W części Wydarzenia naszego kwartalnika znajdą Czytelnicy informacje o blokowaniu terapii protonowej w krakowskich Bronowicach oraz o tegorocznej konferencji Stowarzyszenia Inspektorów Ochrony Radiologicznej.

Kolejną książkę Richarda Feynmana omawia Krzysztof Rzymkowski, a Marek Bielski w swoim wielowątkowym, erudycyjnym felietonie pisze o łuczywie, czyli kogo nie stać na energetykę jądrową.

Na ostatnich stronach, co stało się już tradycją, publikujemy wspomnienia o Zmarłych. Tym razem żegnamy trzech znanych ludzi atomistyki: doc. Tadeusza Musiałowicza, prof. Stanisława Kulińskiego i dr. Andrzeja Deptułę.

Życzę naszym Czytelnikom spokojnego, wolnego od pandemii lata – ale też wolnego od upałów, które dokuczały nam w czerwcu!

Redaktor naczelny
Stanisław Latek