Zapraszamy do lektury nowego zeszytu „Postępów Techniki Jądrowej” (4/2022)

Szanowni Państwo,
Pierwszy artykuł w bieżącym numerze naszego kwartalnika poświęciliśmy Marii Skłodowskiej-Curie i Jej Wnuczce Hélène Langevin-Joliot.

We wstępie pisze autor artykułu: „Maria Skłodowska-Curie należy do grona najwybitniejszych uczonych wszechczasów. Odkrycie przez małżonków Curie w 1898 r. polonu i radu sprawiło, że wskazali oni zupełnie nową drogę badania materii. Ugruntowane wcześniej teorie, mówiące o niepodzielności atomu, nie wytrzymały próby czasu”.

W 1922 r. Senat Uniwersytetu Poznańskiego nadał godność doktora honorowego Marii Skłodowskiej-Curie. Uczona była pierwszym doktorem honorowym poznańskiej uczelni. Niestety z różnych przyczyn nie przyjechała do Poznania i nie odebrała dyplomu. Po stu latach z inicjatywy pracowników Wydziału Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu przekazano dyplom doktoratu honorowego wnuczce Uczonej prof. Hélène Langevin-Joliot. Uroczystość szczegółowo opisuje prof. Tomasz Pospieszny. Zachęcam do lektury.

Kolejny artykuł dotyczy energetyki jądrowej. Tekst dr. Andrzeja Mikulskiego stanowi próbę podsumowania, co wydarzyło się w energetyce jądrowej w Polsce do końca listopada 2022 r. Ofertę na budowę pierwszej elektrowni złożył koncern EDF już w październiku 2021 r., podobną ofertę złożyła koreańska firma KHNP w kwietniu 2022 r., a na ofertę firmy Westinghouse czekaliśmy do połowy września br. W artykule podano także szereg innych ciekawych informacji.
Energetyka jądrowa to tylko jedna część technologii jądrowej. Trzy kolejne artykuły nie dotyczą energetyki, lecz zdecydowanie mieszczą się w obszarze postępów techniki jądrowej.

Dr Krzysztof Rzymkowski w swoim tekście przedstawił różne rodzaje i sposoby transportu materiałów promieniotwórczych zalecane przez wymagania ochrony radiologicznej i międzynarodowe organizacje transportowe.

Grzegorz Jezierski pisze o rewolucji w konstrukcji lamp rentgenowskich. Przedstawia najnowsze osiągnięcia w konstrukcji lamp rentgenowskich, które można określić drugą rewolucją.

O radiografii w ochronie dziedzictwa kulturowego pisze dr Wojciech Głuszewski. Metody radiograficzne pozwalają za pomocą promieniowań X oraz gamma ( ) wykrywać wewnętrzne niezgodności w całej objętości materiału. W zasadzie nie ma ograniczeń co do rodzaju badanych obiektów. Warunkiem jest jedynie dostęp do dwóch stron napromieniowywanego przedmiotu lub konstrukcji. Alternatywą dla analogowych, błonowych technik radiograficznych jest radiografia cyfrowa. O jakości obrazu i dawce pochłoniętej decyduje technologia przetwarzania promieniowania hamowania na sygnał cyfrowy. Postęp w radiografii stymulowany jest głównie przez zastosowania medyczne i przemysłowe. Z nowych rozwiązań mogą korzystać również konserwatorzy dzieł sztuki.

W dziale doniesień znajdują się ciekawe informacje, z których dwie poniżej wymieniono. O POLSKICH SUKCESACH W PROGRAMIE EURATOM napisała Maszewska. W czerwcu br., Komisja Europejska podpisała 28 nowych umów o udzielenie dotacji, na łączną kwotę 100 mln euro oraz umowy na uruchomienie 2 partnerstw, w ramach programu Euratom na lata 2021-2025.

POLSKIE NOBLE 2022. Po raz kolejny Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej przyznała indywidualne nagrody za wybitne osiągnięcia i odkrycia naukowe. Polskie Noble przyznawane są w czterech obszarach: nauk o życiu i o Ziemi, nauk chemicznych i o materiałach, nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich oraz nauk humanistycznych i społecznych. Polskich Noblistów przedstawił autor doniesienia dr Wojciech Głuszewski.

Do wydarzeń zakwalifikowano tym razem kilka pozycji. Oto omówienia – i tytuły – niektórych z nich.

40-lecie Państwowej Agencji Atomistyki. Uroczystości jubileuszowe Państwowej Agencji Atomistyki (PAA) odbyły się w dniu 17 października 2022 r. w Warszawie. W obchodach uczestniczyli przedstawiciele Rady Ministrów na czele z Minister klimatu i środowiska Anną Moskwą oraz sekretarzem stanu, pełnomocnikiem Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej Mateuszem Bergerem, instytucji współpracujących z PAA, a także byli oraz obecni pracownicy Agencji.

55 lat Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. We wstępie do swojego doniesienia pisze autorka: „Minęło 155 lat od urodzin dwukrotnej laureatki Nagrody Nobla i odkrywczyni dwóch pierwiastków: polonu i radu – Marii Skłodowskiej-Curie. Uczona dała początek chemii pierwiastków promieniotwórczych – radiochemii”.

Na kolejnych stronach prezentowanego numeru PTJ zamieszczamy kserokopię listu do Anny Moskwy, minister klimatu i środowiska. Autorem listu jest zatroskany o realizację Polskiego Programu Energetyki Jądrowej inżynier Jacek Baurski. Jacek Baurski jest członkiem Komitetu Naukowo-Technicznego NOT, członkiem Honorowym PTN, członkiem SEP i SEREN.

O kolejnej książce, którą warto przeczytać napisał Krzysztof Rzymkowski (tytuł książki „Piękno Wszechświata”). Jak pisze autor książka Briana Greene interesująco przedstawia etapy tworzenia teorii naukowej i daje szeroki obraz poszukiwań sposobów rozwiązywania pojawiających się problemów.

Wiktor Niedzicki napisał felieton: Czy można wierzyć specjalistom? Oto jego fragment: „Prosty język, ciekawe, zrozumiałe przykłady, fascynujące opowieści z historii nauki mają szansę porwać odbiorców. A odbiorca, który zakocha się w fizyce, odbiorca, który zajrzał do podręcznika, będzie mniej skłonny wierzyć antyszczepionkowcom, anty 5G, płaskoziemcom i zwolennikom spisków”.

Publikujemy również drugi felieton: I ty możesz zostać …? Autorem jest Marek Bielski, który stoi na stanowisku, że „…jednak łatwiej w Polsce o całą flotyllę małych fiacików, w ostateczności może być i polska elektryczna Izera, niż o rozpoczęcie w najbliższym terminie budowy elektrowni jądrowej w Polsce.

Na ostatnich stronach czasopisma publikujemy fotorelacje z dwóch wydarzeń takich jak 100 rocznica przyznania Marii Skłodowskiej-Curie doktoratu honorowego Uniwersytetu Poznańskiego oraz Jubileuszu 40-lecia Państwowej Agencji Atomistyki.

Zapraszam do lektury wszystkich publikowanych tekstów!

Czytelnikom życzę spokojnych, wesołych, spędzonych w rodzinnej atmosferze Świąt Bożego Narodzenia i Szczęśliwego Nowego Roku! Ponadto życzę łagodnej zimy i – konsekwentnie, jak co kwartał – zakończenia wojny na Ukrainie.

Redaktor naczelny
Stanisław Latek