Zapraszamy do lektury nowego zeszytu „Postępów Techniki Jądrowej” (3/2019)

Szanowni Państwo,
W poprzednim numerze „Postępów” zamieściliśmy artykuł Władysława Kiełbasy pod tytułem: „Jak to z »Żarnowcem« było – refleksja 30 lat po wstrzymaniu budowy. Część I: Od początków do wstrzymania budowy”. W bieżącym numerze czasopisma autor przedstawia dalszy ciąg wydarzeń niedokończonej inwestycji jądrowej w Żarnowcu. Prezentuje analizy techniczne i ekonomiczne przedsięwzięcia, powstanie decyzji rządowej o zaniechaniu tej budowy, likwidacji budowy (porzucenie bez rozbiórki rozpoczętych obiektów i uporządkowania terenu), oraz dalsze działania i zdarzenia do czasu ponownego podjęcia przez polski Rząd pomysłu powrotu do energetyki jądrowej. W końcowej części tekstu Władysław Kiełbasa przytacza opinie naukowców publikowane w mediach na temat zaniechania budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej.
Dr Andrzej Mikulski podjął się ambitnego i trudnego zadania: scharakteryzować i ocenić działania podejmowane w okresie ostatnich dziesięciu lat na rzecz budowy elektrowni jądrowej w Polsce. W tym czasie dokonano nowelizacji ustawy – Prawo atomowe, uchwalono tzw. specustawę o budowie elektrowni jądrowej, uzgodniono z sąsiadującymi państwami raport oddziaływania na środowisko i rozpoczęto rozmowy z potencjalnymi dostawcami technologii. W artykule znajdą Czytelnicy wiele ciekawych i ważnych informacji. Niestety, konkluzja nie jest optymistyczna: wciąż odsuwany jest termin uruchomienia pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Po artykule Andrzeja Mikulskiego zamieszczamy krótki tekst przygotowany przez redakcję poruszający niektóre kwestie istotne dla realizacji PPEJ.
Kolejny tekst w bieżącym numerze dotyczy fuzji jądrowej. Autorami artykułu są Sławomir Jednoróg i Ewa Łaszyńska. Kontrolowanej fuzji jądrowej, a w szczególności fuzji izotopów deuteru i trytu przypisuje się wielkie znaczenie dla rozwiązania problemów energetycznych. Koncepcja ta bazuje na rezultatach osiągniętych podczas kampanii eksperymentalnych prowadzonych na największym działającym tokamaku JET (Joint European Torus). Kolejnym krokiem w ujarzmieniu energii termojądrowej będzie budowany we Francji tokamak ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor). Rozpoczęło się projektowanie pierwszej prototypowej elektrowni fuzyjnej DEMO (DEMOnstration Power Station).
Chyba nigdy nie pisaliśmy na łamach PTJ o Australii jako kraju atomowym. Obecnie nadrabiamy tę zaległość. Piotr Leśny przygotował dla nas artykuł pod tytułem „Atomowa Australia”. Autor przypomina, że w Australii nie ma elektrowni jądrowej posiada natomiast jedne z największych złóż uranu – trzecie miejsce w świecie po Kazachstanie i Kanadzie, około 30% światowych zasobów. Artykuł opisuje też udział autora w konferencji odbywającej się w Sydney na temat oceny bezpieczeństwa reaktorów badawczych w świetle lekcji wyciągniętych z wypadku Fukushima Daiichi. Autor artykułu prezentował polskie działania (z punktu widzenia dozoru jądrowego) oraz poznawał osiągnięcia krajów najbardziej zaawansowanych w dziedzinie przemysłu jądrowego. Wizyta w Australii była również doskonałą okazją do zapoznania się z australijską fizyką jądrową ze szczególnym uwzględnieniem reaktora badawczego OPAL.
Drugą część omawianego zeszytu PTJ otwiera ważna informacja o polsko-czeskich konsultacjach międzyrządowych na temat długookresowej strategii dla klimatu oraz transformacji europejskiej i współpracy w dziedzinie polityki jądrowej, które odbyły się 28 sierpnia 2019 r. w Warszawie.
Kolejne doniesienia przygotowane przez Wojciecha Głuszewskiego dotyczą, między innymi, stypendiów dla młodych naukowców oraz wyróżnienia brazylijskiej uczonej MARII HELENY SAMPA prestiżową nagrodą w dziedzinie badań naukowych (IMRP19/IIA). Dr Sampa wielokrotnie wizytowała IChTJ, a będąc pracownikiem IAEA i kierując projektami z dziedziny technologii radiacyjnej, zasięgała porad ze strony jego pracowników, pełniących rolę międzynarodowych ekspertów.
Wśród doniesień ze świata znajdą Państwo informację o tym, że Litwa kupuje jod dla swoich obywateli. Obawy budzi otwarcie białoruskiej elektrowni jądrowej. Także Niemcy złożyły zamówienie na 190 mln tabletek jodu, na wypadek awarii elektrowni jądrowej.
W części kwartalnika poświęconej prezentacji ważnych wydarzeń z dziedziny atomistyki publikujemy informację o sukcesie polskich naukowców, którzy wspólnie ze swymi współpracownikami z Niemiec i Łotwy udowodnili, że istnieje możliwość oczyszczania spalin z okrętowych silników Diesla. Otóż na początku lipca b.r. w stoczni w Rydze (Łotwa) odbyła się pierwsza w świecie praktyczna demonstracja możliwości oczyszczania spalin z okrętowych silników diesla za pomocą nowatorskiej hybrydowej technologii łączącej w sobie napromieniowanie spalin wiązką elektronów z akceleratora z pochłanianiem zanieczyszczeń w roztworze wodnym.
Prof. Wojciech Migdał w imieniu komitetu organizacyjnego zaprasza zainteresowanych na ważne wydarzenie — na międzynarodową konferencję NUTECH2020, która uzyskała wysoką rangę w środowisku związanym z atomistyką i jest jednym z ważniejszych wydarzeń naukowych na świecie w obszarze wykorzystania energii jądrowej. Konferencja odbędzie się w dniach 4–7 października 2020 r. w Warszawie, rodzinnym mieście Marii Skłodowskiej-Curie.
Szanowni Państwo, zwracam uwagę na niecodzienną publikację: obszerny list do redakcji p. Bogdana Kasierskiego. We wstępie do dłuższego tekstu pisze inż. Bogdan Kasierski: „Pańskie czasopismo rzadko publikuje teksty na temat energetyki termojądrowej. Natomiast moim zdaniem zbliża się wielki przełom w dziedzinie energetyki termojądrowej. (…) Przygotowałem dla Postępów Techniki Jądrowej materiał, który zawiera przegląd firm termojądrowych budujących mini reaktory fuzyjne. Bardzo proszę o opublikowanie poniższego tekstu”. Zachęcam Czytelników o przesyłanie do redakcji swoich opinii na temat energii termojądrowej. Drugi list do redakcji przesłał dr Andrzej Nowicki. Dziękujemy.
W bieżącym numerze PTJ publikujemy dość obszerne omówienia dwóch książek. Jedna zatytułowana jest: ENRICO FERMI OSTATNI CZŁOWIEK, KTÓRY WIEDZIAŁ WSZYSTKO. ŻYCIE I CZASY OJCA ERY ATOMOWEJ. Tytuł wyjaśnia i określa treść publikacji. Tytuł drugiej: “ELECTRON ACCELERATORS FOR RESEARCH, INDUSTRY AND ENVIRONMENT – THE INCT PERSPECTIVE”. Autorami są: Andrzej Grzegorz Chmielewski i Zbigniew Zimek.
Jak w niemal każdym numerze naszego czasopisma publikujemy informacje/wspomnienia o Zmarłych. Tym razem wspominamy pana Akiya Amano, dyrektora generalnego MAEA i Jerzego Kozieła, jednego z dyrektorów NCBJ.
Życzę Państwu — po gorącym lecie — pięknej, złotej polskiej jesieni.

Redaktor naczelny
Stanisław Latek