Zapraszamy do lektury nowego zeszytu „Postępów Techniki Jądrowej” (2/2022)

Szanowni Państwo,
W chwili, gdy piszę te słowa, mija już 114 dni trwania agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Zagrożone zostały między innymi ukraińskie obiekty jądrowe. Jednak obiektywna i zgodna z polityką międzynarodową naszego kraju ocena zagrożeń dla bezpieczeństwa jądrowego wymaga czasu i dostępu do wiarygodnych źródeł informacji.

A tymczasem powracamy do czystej nauki. WIOSNA W CERN: NOWY ETAP EKSPERYMENTÓW, NOWE WYNIKI. Tak zatytułowała swój artykuł Małgorzata Nowina Konopka. Przypomnijmy: CERN – Europejskie Centrum Badań Jądrowych – największe na świecie laboratorium fizyki cząstek obsługuje sieć siedmiu akceleratorów. Największy z nich LHC (Wielki Zderzacz Hadronów) rozpoczął skuteczne działanie w listopadzie 2009 r. Po intensywnym zbieraniu danych, związanym z odkryciem bozonu Higgsa, LHC przechodził pierwszy dwuletni (2013-2015) okres przestoju, w celu osiągnięcia pełnej świetlności przy energii 14 TeV między innymi przez wzmocnienie urządzeń elektrycznych łączących magnesy. Ponownie został wyłączony na ponad trzy lata od grudnia 2018 r. do kwietnia 2022, aby wprowadzić w obiekcie kolejne ulepszenia i aktualizacje.

Kolejny artykuł – pośrednio – dotyczy agresji Rosji na Ukrainę. Dr Andrzej Mikulski przygotował artykuł pod tytułem: SYTUACJA ENERGETYKI JĄDROWEJ A WOJNA NA UKRAINIE. W streszczeniu autor napisał: „Inwazja Rosji na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. wiele zmieniła na świecie, w tym postrzeganie energetyki jądrowej w wielu państwach. W artykule omówiono szczegółowo sytuację energetyki jądrowej na Ukrainie po trzech miesiącach od tej daty oraz w krajach budujących (Bangladesz, Chiny i Turcja) lub przygotowujących się do budowy rosyjskich reaktorów (Egipt, Finlandia i Węgry), a także w krajach decydujących o przyszłości energetyki jądrowej u siebie (Belgia i Niemcy) oraz w UE. Na zakończenie przedstawione zostały działania podjęte w Polsce”.

CZY NISKIE DAWKI PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO SĄ SZKODLIWE? Taki jest tytuł artykułu profesora Marka Krzysztofa Janiaka. Autor, specjalista w zakresie nauk medycznych twierdzi, że: „…wiele już opublikowanych i nowo pojawiające się wyniki badań wyraźnie wskazują na korzystne, prozdrowotne działanie niskich dawek promieniowania jonizującego. Dane te przeczą dominującej opinii, że każda ekspozycja na promieniowanie jonizujące, nawet w najmniejszej dawce, może wywołać nowotwór i powinna być unikana. Co gorsza, opinia ta, w postaci tzw. hipotezy LNT (linear, no threshold), stanowi podstawę regulacji obowiązujących w ochronie radiologicznej. W artykule, po krótkim przedstawieniu genezy modelu LNT, przedstawiono przekonujące wyniki analiz epidemiologicznych i badań doświadczalnych oraz leczenia nowotworów u ludzi, które wyraźnie świadczą o braku podstaw naukowych dla tego modelu.”

Ostatni artykuł bieżącego numeru dotyczy modnych obecnie – także w Polsce – małych reaktorów modularnych. Tytuł artykułu: OCHRONA MATERIAŁÓW JĄDROWYCH SAFEGUARD W MAŁYCH REAKTORACH MODULARNYCH – SMR. Autorem jest Krzysztof Rzymkowski. W opracowaniu przedstawiono podstawowe cechy systemu zabezpieczeń w projektowanych Małych Reaktorach Modularnych – SMR. Rozpowszechnienie małych reaktorów jądrowych budzi uzasadnioną obawę przed ewentualnym rozprzestrzenieniem materiałów jądrowych. Międzynarodowa Agencję Energii Atomowej (MAEA) opracowuje zalecenia dotyczące kontroli tych materiałów w nowo powstających małych reaktorach o bardzo różnorodnych konstrukcjach na etapie projektowania.

W dziale doniesień znajdują się ciekawe informacje, z których kilka poniżej wymieniono.

SPOTKANIE W SPRAWIE PROJEKTÓW WDROŻENIOWYCH W dniu 5 maja br. odbyło się w Instytucie Chemii i Techniki Jądrowej (IChTJ) spotkanie Piotra Dziadzio, wiceministra klimatu i środowiska z dyrektorami Instytutów badawczych nadzorowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Głównym celem spotkania było omówienie możliwości finansowania technologii wybranych przez Ministerstwo do wdrożenia spośród projektów zgłoszonych przez instytuty. Wśród 8 projektów wdrożeniowych zakwalifikowanych do finansowania 3 projekty zostały opracowane w IChTJ. Autorem doniesienia jest prof. Jacek Michalik.

KONFERENCJA SIOR 2022 NOWE KIERUNKI ROZWOJU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W dniach 9-10 maja br. w poznańskim Hotelu Mercure odbyło się coroczne spotkanie Stowarzyszenia Inspektorów Ochrony Radiologicznej. Wydarzenie zostało objęte patronatem Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. Konferencja kontynuuje cykliczne spotkania, których celem jest omówienie aktualnych kwestii prawnych związanych z przepisami w zakresie ochrony radiologicznej. Patronaty medialne nad konferencją objęły: Inżynier i Fizyk Medyczny oraz Postępy Techniki Jądrowej. O konferencji SIOR napisali Maria Kubicka i Wojciech Głuszewski.

Pan Wojciech Głuszewski jest także autorem innych doniesień.
Oto tytuły niektórych z nich:
WORLDFOOD I NATURAFOOD 2022; 25. PIKNIK NAUKOWY POLSKIEGO RADIA I CENTRUM NAUKI; POLSKIE NOBLE 2021; XVI SZKOŁA STERYLIZACJI I MIKROBIOLOGICZNEJ DEKONTAMINACJI RADIACYJNEJ.

W dziale doniesienia ze świata zamieszczamy informację NucNetu pt.: WĘGRY „POPYCHAJĄ” ROSJĘ DO BUDOWY NOWYCH REAKTORÓW „TAK SZYBKO, JAK TO MOŻLIWE”.

Do Wydarzeń zakwalifikowano tym razem wyróżnienie niżej podpisanego tytułem Złotego Inżyniera Przeglądu Technicznego i dziesięciolecie powtórnego przejęcia przez IChTJ roli wydawcy „Postępów Techniki Jądrowej”. Wydarzenia te opisał Marek Bielski.

W nowej rubryce „Z prasy” dr Andrzej Mikulski omawia i polemizuje z autorem artykułu w Gazecie Wyborczej pt. „Atom dla Warszawy”.

O książkach piszą Krzysztof Rzymkowski (tytuł książki „O północy w Czarnobylu”) i Wojciech Głuszewski (pisze o książce „Sięgając po niezbadane”).

Marek Bielski – tym razem – napisał felieton pod tytułem: NIE TYLKO ATOM NIEJEDNO MA IMIĘ. Oto fragment felietonu. „We współczesnej debacie na temat energetyki w centrum powinien znajdować się interes społeczny (in gremio) związany z bezpieczeństwem państwa, ale też bez pominięcia tzw. indywidualnych pożytków dla każdego obywatela z osobna”.

Na ostatniej stronie czasopisma publikujemy wspomnienie o zmarłym niedawno profesorze Przewłockim, a także teksty poświęcone pomięci profesora Ludwika Dobrzyńskiego.

Czytelnikom – i sobie – życzę udanych wakacji, dobrego wypoczynku i –konsekwentnie- zakończenia wojny na Ukrainie.

Redaktor naczelny
Stanisław Latek