Zapraszamy do lektury nowego zeszytu „Postępów Techniki Jądrowej” (3/2018)

Szanowni Państwo,
Swój felieton wstępny do poprzedniego numeru PTJ zakończyłem słowami: „A po wakacjach z pewnością wrócimy do sprawy budowy elektrowni jądrowej w Polsce”.
Słowo się rzekło, a raczej napisało… Dlatego jednym z głównych artykułów bieżącego numeru jest tekst przygotowany przez dr. Andrzeja Mikulskiego pod tytułem: „Pierwsza połowa 2018 r. w światowej i polskiej energetyce jądrowej”. We wstępie do swojego artykułu autor pisze: „Przegląd sytuacji energetyki jądrowej na świecie na koniec 2017 r. zamieszczony na początku bieżącego roku w kwartalniku Postępy Techniki Jądrowej (nr 1/2018) wymaga aktualizacji już po pół roku, a konkretnie, po ośmiu miesiącach na koniec sierpnia 2018 r. Wynika to z trzech przesłanek: dostępnej obecnie uszczegółowionej analizy sytuacji energetyki jądrowej na świecie na koniec ubiegłego roku, licznych dokonanych i zapowiadanych uruchomieniach nowych bloków jądrowych (do końca tego i w następnym roku) oraz dokonanych zmian planów na dalsze lata. Natomiast w Polsce, oficjalnie oczekiwana jest, stale odsuwana w czasie, decyzja dotycząca budowy pierwszej elektrowni jądrowej”.
Niżej podpisany jest autorem artykułu (zamieszczonego jako pierwszy w tym numerze na temat programów badawczych w zakresie energetyki jądrowej prowadzonych w Polsce w przeszłości, obecnie i koniecznych do uruchomienia w przyszłości. Szczegółowiej omówiono strategiczny projekt badawczy pod nazwą „Technologie wspomagające rozwój bezpiecznej energetyki jądrowej realizowany w latach 2011-2014”, a także obecnie realizowane programy wyprzedzające oraz projekty wspierające PPEJ. Podano argumenty, dlaczego badania naukowe są ważne dla rozwoju energetyki jądrowej. Przytoczono listę działań Ministerstwa Energii w zakresie rozwoju sektora naukowo badawczego. Autor artykułu dziękuje prof. Andrzejowi Chmielewskiemu za inspirację, zachętę i pomoc udzieloną przed i w trakcie przygotowywania omawianego tekstu.
Kolejny artykuł, którego autorem jest Andrzej Strupczewski, wyjaśnia dlaczego odnawialne źródła energii (OZE) nie wystarczą dla Polski. Otóż wbrew twierdzeniom aktywistów przedstawiających energetykę wiatrową i słoneczną jako najtańsze źródła energii elektrycznej, bez dużych subsydiów ich rozwój ustaje, gdy tylko przerywane są dopłaty ustalane przez władze państwowe. Widać to najlepiej na przykładzie Niemiec, gdzie brak energii z wiatru i słońca trwa nieraz po 5-6 dni i nocy. W efekcie Niemcy dokładają do OZE rocznie 25-26 mld euro, ceny energii elektrycznej są tam niemal dwukrotnie wyższe niż we Francji bazującej na energii jądrowej, a emisje CO2 wcale nie maleją. W Polsce, mającej warunki wiatrowe i słoneczne gorsze niż Niemcy, OZE nie są dobrą drogą do rozwoju elektroenergetyki.
Prof. Mariusz P. Dąbrowski przygotował dla PTJ artykuł na temat reaktora przyszłości. Tytuł artykułu: „Reaktor dwupłynowy jako nowa i rewolucyjna koncepcja reaktora jądrowego.” Zdaniem autora stosowana obecnie energetyka jądrowa pomimo swojego znakomitego potencjału dla wytwarzania niezwykle taniej energii elektrycznej, wciąż nie pokonuje innych źródeł w jednoznaczny i spektakularny sposób. Proponowane przez Międzynarodowe Forum Reaktorów IV Generacji (Generation IV International Forum) rozwiązania, chociaż uważane za bezpieczne, wciąż nie wydają się być satysfakcjonującymi pod względem ekonomicznym. Dlatego poszukuje się nowych koncepcji, które mogłyby doprowadzić do spektakularnego przełomu w tej dziedzinie. Taką propozycją jest Reaktor Dwupłynowy (RD; ang. Dual Fluid Reactor (DFR). W artykule przedstawione są podstawowe cechy tego reaktora jako prędkiego reaktora wysokotemperaturowego (1000°C), samo-wyłączającego się i niezwykle ekonomicznego. „Celem przedstawienia mojego artykułu jest zainicjowanie dyskusji na temat przedmiotowej koncepcji reaktora” – napisał autor do redakcji. Zatem zapraszamy do dyskusji.
Dr Andrzej Mikulski, poza już omawianym artykułem przygotował drugi tekst. Jego tytuł: „Prace modernizacyjne w reaktorze MARIA”. Zgodnie z tytułem artykuł zawiera omówienie prac modernizacyjnych w reaktorze badawczym MARIA w czasie jego prawie 45-letniej eksploatacji.
I znowu powrót do energetyki jądrowej. Małgorzata Klisińska i Łukasz Koszuk przedstawiają w swoim artykule charakterystykę wybranych typów elektrowni jądrowych generacji III/III+. Rynek oferuje kilka konkretnych technologii tej generacji. W artykule prezentowane są informacje o czterech z nich – trzech reaktorach wodnych ciśnieniowych – AP1000, APR1400 oraz EPR, a także jednym reaktorze wodnym wrzącym – ABWR.
Ostatni tekst w części artykułowej dotyczy CERN-u. Pani Małgorzata Nowina-Konopka pisze w streszczeniu swojego artykułu: „Główne cele projektu LHC: odkrycie bozonu Higgsa, badania antymaterii i plazmy kwarkowo-gluonowej osiągnęły etap coraz bardziej subtelnej analizy danych. Są planowane nowe eksperymenty, pozwalające na uzyskanie jeszcze wyższych energii niż w LHC. Zarówno w pomysłach na nowe eksperymenty jak i w interpretacji danych Polacy mają spore sukcesy”.
W części numeru poświęconej doniesieniom zamieszczamy, między innymi, informację o posiedzeniu parlamentarnego zespołu ds. energetyki jądrowej z udziałem przedstawicieli organizacji społecznych.
Publikujemy dwa wzajemnie uzupełniające się doniesienia na temat konferencji pod tytułem: Zakopane Conference on Nuclear Physics – „Extremes of the Nuclear Landscape” – już 53. z serii Zakopiańskich Szkół Fizyki, organizowanych przez Instytut Fizyki jądrowej PAN.
Dr hab. Piotr Ulański relacjonuje przebieg uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej poświęconej pamięci prof. Jerzego Kroh (1924-2016).
Naczelny naszego czasopisma właśnie przekroczył 80 lat życia. Z tej okazji przygotowano coś w rodzaju panegiryku dla niżej podpisanego. Jestem za to zespołowi bardzo wdzięczny. Informacja, o której wspominam oznacza jednak także i to, że trzeba będzie wkrótce pożegnać się z pełnioną funkcją i z Czytelnikami.
A o upływie czasu przypominają także teksty wspomnieniowe poświęcone zmarłym, znanym naukowcom z dziedziny szeroko rozumianej atomistyki: Michałowi Nadachowskiemu, Krzysztofowi Pytlowi, Jerzemu Jastrzębskiemu, Włodzimierzowi Tomczakowi i Jerzemu Łoskiewiczowi.
Mamy piękną polską, złotą jesień. Marzę o tym, aby przyszła wiosna, zwłaszcza dla polskiej energetyki jądrowej.
Przepraszam Czytelników za znaczne opóźnienie w ukazaniu się niniejszego numeru PTJ.

Redaktor naczelny
Stanisław Latek